Food

Van De Librije naar de poolcirkel: werken bij het noordelijkste sterrenrestaurant ter wereld

Noa Welter verruilde de Nederlandse gastronomie voor een baan op een boerderij in Noord-Noorwegen. Samen met haar vriend Nikolas en chef Halvar Ellingsen maakt ze deel uit van het team achter Kvitnes Gård, het noordelijkste Michelinrestaurant ter wereld.

Mariell Lind Hansen

Kvitnes ligt niet om de hoek. Om er te komen, neem je vanuit Oslo twee binnenlandse vluchten, waarvan de laatste in een klein propellervliegtuig. Daarna volgt nog een autorit van ongeveer een uur. De dichtstbijzijnde supermarkt ligt op zo’n veertig minuten rijden, de bergen beginnen praktisch voor de deur en in de zomer is het om twee uur ’s nachts nog licht. Niet iedereen zou daar vrijwillig naartoe verhuizen. Noa Welter en haar vriend Nikolas deden het wel.

Noa werkte eerder bij het Zweedse tweesterrenrestaurant Gastrologik en later als chef de rang bij De Librije. Na haar tijd in Zwolle keerde ze terug naar Scandinavië. Samen met Nikolas ging ze aan de slag bij Restaurant Fyr in Halmstad, waarna ze nog een zomer in Noord-Europa wilden blijven.

Toen ze over Kvitnes Gård hoorden, stuurden ze hun cv op. “Ze zeiden wel: het is hier echt in the middle of nowhere. Misschien is het handig als je ziet waar je aan begint,” vertelt Noa. Dus kwamen ze kijken. De combinatie van creativiteit, nuchterheid en ambitie sprak hen meteen aan. Inmiddels is Noa restaurantmanager en sommelier, Nikolas souschef. Het restaurant van de Noorse chef Halvar Ellingsen en mede-eigenaar Cathrine Thoresen heeft ondertussen een Michelinster. Bij Kvitnes Gård gaan gastronomie op hoog niveau en een leven midden in de Noorse natuur hand in hand.

Marte Marie Forsberg

Een plek met een verhaal

Voor Noa hoort de geschiedenis van de boerderij bij het restaurant. Voordat gasten aan tafel gaan, krijgen ze een rondleiding over het terrein. Ze zien de dieren, de moestuin en horen hoe de plek door de eeuwen heen is veranderd. Ook de vroegere handelsfunctie komt aan bod. Door de ligging aan het water was Kvitnes ooit een belangrijke tussenstop voor schepen, met handelaren uit onder meer Kopenhagen, Amsterdam en Lissabon. “Je staat er niet altijd bij stil dat zo’n afgelegen plek vroeger juist zo’n belangrijke rol speelde,” vertelt Noa.

Sinds 2020 is de historische boerderij ook de thuisbasis van een restaurant: Ellingsen opende er Kvitnes Gård. Eigenlijk had hij heel andere plannen. Samen met zijn vriendin wilde hij een koffiebar beginnen. Langs de kust en in de bermen ontdekte hij hoeveel eetbare ingrediënten er in de omgeving te vinden waren. “Ik besefte hoeveel hier mogelijk was. Het was compleet anders dan Oslo. Ik wilde dat graag aan mensen laten zien.”

Voor het restaurant liet hij zich inspireren door plekken als Fäviken in Zweden en Blue Hill at Stone Barns in New York. Maar hij wilde vooral iets maken dat bij Kvitnes paste. Hij was het zat om ingrediënten van ver te laten komen terwijl er lokaal zoveel te vinden was. “We kregen in augustus Italiaanse wortels, midden in het Noorse seizoen. En kruiden die vanuit Nederland eerst naar Oslo en daarna naar Tromsø werden gevlogen.”

Chef Halvar Ellingsen / Foto door Marte Marie Forsberg

Wat er op tafel komt

Dat verhaal moet ook in het restaurant voelbaar zijn. Noa leerde bij haar aankomst hoe de seizoenen, de dieren en de producten van de boerderij met elkaar samenhangen. Die kennis geeft ze nu door aan gasten. “Er wordt uitgelegd wat we gebruiken en waarom. Soms zit er bijvoorbeeld iets uit de omgeving in het brood dat bij een gerecht wordt geserveerd. Je leert hoe alles met elkaar verbonden is.”

Een mooi voorbeeld daarvan is het brood bij Kvitnes Gård. Het is geïnspireerd op een oude traditie van de Sami, de inheemse bevolking van Noord-Scandinavië, die brood op hete stenen bakten. Bij het restaurant maken ze het van gerst, rogge, karnemelk, honing van de boerderij en zuurdesem, met truffelwier uit de omgeving. In sommige traditionele Sami-recepten werden daar ook rendierhersenen en pijnboomschors aan toegevoegd. Die ingrediënten laten ze tegenwoordig achterwege, maar het laat zien hoe ver de Sami gingen om alles uit hun omgeving te benutten.

De omgeving speelt dus duidelijk een hoofdrol in de keuken van Kvitnes Gård. Ellingsen heeft weinig geduld met de woorden duurzaam en lokaal. Ze worden volgens hem zo vaak gebruikt dat ze hun betekenis verliezen. Liever laat hij zien wat er mogelijk is als je de ingrediënten uit je eigen omgeving serieus neemt.

Marte Marie Forsberg

Dat betekent ook grenzen stellen. Geen rauwe citroenen, truffels of foie gras. “Waarom zou je hierheen komen om truffels en foie gras te eten? Dan kun je net zo goed in Parijs blijven.” Zuur kan ook op andere manieren aan een gerecht worden toegevoegd; een citroen hoeft daarvoor niet uit een ander deel van Europa te komen. De beperking is voor Ellingsen geen gemis, maar een aanleiding om anders te koken.

Een menu dat maanden van tevoren vastligt, past daar niet bij. De oogst bepaalt het tempo. In het voorjaar verschijnen wilde planten als brandnetel en Japanse duizendknoop op het menu. In de zomer komen groenten en kruiden van het land, terwijl de herfst ruimte biedt aan paddenstoelen en de winter aan vis, vlees en ingemaakte groenten. Wat er precies op het bord belandt, hangt ook af van de oogst. Een slecht groentejaar kan zomaar een goed paddenstoelenjaar zijn.

“Ik ben een nogal impulsieve chef. Ik houd er niet van om lang van tevoren te bedenken wat ik ga koken,” zegt Ellingsen. In de kelder liggen groenten opgeslagen en worden ingrediënten ingelegd of gefermenteerd. Sommige producten krijgen zo een tweede leven, lang nadat het seizoen voorbij is.

Mariell Lind Hansen

Geen ingrediënt gaat verloren

De boerderij is ook buiten de keuken onderdeel van het werk. Er lopen dieren rond, er wordt verbouwd en er wordt zoveel mogelijk gebruikgemaakt van wat het land oplevert. Zelfs delen van vissen waar vissers weinig mee kunnen, krijgen hier een bestemming. Denk aan koppen van kabeljauw of roodbaars: ingrediënten die elders misschien overblijven, maar in de keuken van Kvitnes Gård juist welkom zijn.

Ook het personeel wordt bij dat proces betrokken. Medewerkers helpen mee op het land, wieden onkruid tussen de wortels en zijn betrokken bij het verwerken van dieren. Ellingsen vindt dat misschien wel belangrijker dan wat er uiteindelijk op het bord belandt. “Als je een kok de kans geeft om zelf een lam te slachten, weet je dat diegene daarna niets meer zomaar zal weggooien.” Een ober die zelf tussen de wortels heeft gestaan, vraagt zich volgens hem eerder af of het loof nog ergens voor gebruikt kan worden.

Noa ziet die betrokkenheid ook terug in het restaurant. Het team vertelt gasten niet alleen wat ze eten, maar kan ook uitleggen waarom juist die ingrediënten zijn gekozen. Zo blijft het verhaal van de boerderij niet buiten bij de moestuin, maar komt het uiteindelijk op tafel.

Mariell Lind Hansen

Een lange avond tussen de fjorden

Een diner bij Kvitnes Gård is geen avond waarop je na twee uur weer buiten staat. Het begint al bij binnenkomst: schoenen uit, geitenwollensokken aan. Niet bepaald de meest doorsnee setting voor een sterrenzaak. Reken daarna op bijna vijf uur aan tafel en ruim zeventien gangen, inclusief bijbehorende wijnen. Na afloop hoeft de avond nog niet voorbij te zijn: je kunt bij de open haard blijven hangen of een Noors biertje drinken in de sauna. Het restaurant is daarmee eerder een avondvullend programma dan een plek waar je alleen komt eten. Veel gasten blijven ook slapen in één van de kamers op het terrein.

Voor Noa hoort ook het leven buiten het restaurant bij de ervaring. Ze woont met Nikolas aan de overkant van de weg, midden in het landschap waar veel van de ingrediënten vandaan komen. In de zomer is het er om twee uur ’s nachts nog licht. “Ik heb meer moeite met het feit dat het niet donker wordt dan met de donkere winter,” vertelt ze. Die winter vindt ze best spannend, al maakt het noorderlicht veel goed. “Als je dat ziet, denk je: prima, laat het licht maar uit.”

Voor veel gasten is Kvitnes een bestemming op zich. Sommigen combineren het restaurant met een reis door Vesterålen en de omliggende regio, anderen rijden er speciaal voor uren naartoe. “Er komen mensen uit Tromsø die zes uur rijden. En als je vraagt of dat niet ver is, zeggen ze: ‘Nee hoor, dat doen we elk weekend.’” Noa kan er nog steeds om lachen. Maar ze voelt ook de verantwoordelijkheid die bij zo’n bezoek hoort. “Je wilt er gewoon een goede avond van maken. Je wilt dat mensen een onvergetelijke ervaring hebben. Dat ze over een jaar nog zeggen: Jezus, wat was dat een goede en toffe avond.”

Marte Marie Forsberg
Mariell Lind Hansen
Marte Marie Forsberg

Meer zoals dit