Zonder shirt voor de camera verschijnen is al best een ding. Maar als je weet dat Christopher Nolan je op een immens IMAX-scherm gaat projecteren, wil je er natuurlijk op je best uitzien. Een digitaal bijgewerkte sixpack? Daar doet Nolan niet aan. Koop een kaartje voor The Odyssey en je ziet Matt Damon, op 55-jarige leeftijd nog altijd messcherp, als de door de strijd geharde Odysseus boven het publiek uittorenen. Hij ziet eruit alsof hij rechtstreeks uit de Griekse mythologie is gestapt.
Misschien nog indrukwekkender is hoe hij dat fysiek heeft opgebouwd. Voor een Oscarwinnende acteur als Damon horen fysieke transformaties nu eenmaal bij het vak. Maar dit keer lag de uitdaging anders. Samen met personal trainer en fysiotherapeut Gabe Stump kreeg hij slechts vijf maanden om een lichaam te creëren dat een mythologische held waardig was. En dat deed hij in een eenvoudige fitnessruimte in zijn appartementencomplex, met een rechttoe rechtaan trainingsschema dat zelfs een gewone sterveling kan volgen, zonder zijn baan op te zeggen of de goden om hulp te smeken.
Een Hollywoodheld kiest het ruime sop
Matt Damon is niet het type acteur dat zich tussen films laat gaan. Maar hij loopt er ook niet standaard bij als Odysseus. In aanloop naar The Odyssey was het bovendien alweer een tijd geleden dat hij indruk moest maken in een scène zonder shirt.
"Ik ben direct na Air met hem gaan werken, waarin hij Nike-directeur Sonny Vaccaro speelt, die bewust wat gezet is," blikt Dr. Stump terug. Daarna volgden films als Netflix' The Rip en Apple TV+'s The Instigators, waarvoor hij nauwelijks huid hoefde te laten zien.
"De afgelopen drie jaar draaide het eigenlijk vooral om algemene fitheid," zegt Dr. Stump. "We waren vooral bezig met gezond ouder worden en ervoor zorgen dat hij sterk, functioneel en fit bleef."
Zoals Dr. Stump het omschrijft, was Damons lichaam aan het begin van de voorbereidingen op The Odyssey "werkbaar". Hij beschikte over een solide spierbasis, die hij sinds zijn eerste Bourne-films grotendeels had weten te behouden, maar miste de spierdefinitie die je verwacht van een epische held. Om het gewenste resultaat te bereiken moest hij ongeveer zeven kilo vet verliezen, terwijl hij zoveel mogelijk spiermassa wilde vasthouden.
"Voor The Odyssey hadden we een heel specifiek doel en een heel specifieke look voor ogen," vertelt Dr. Stump. "Dat werd bepaald door Nolan, Matt en de mensen die zich bezighielden met de historische uitstraling van de film."
"Uiteindelijk kwamen ze terug met het idee: Odysseus is duidelijk een krijger en ontzettend sterk, maar hij heeft ook een odyssee van twintig jaar achter de rug. In die periode is hij steeds droger en gespierder geworden."
Spieren uit de Bronstijd smeden met ijzer
Om zoveel mogelijk vet van Damons lichaam af te krijgen zonder daarbij zijn bestaande spiermassa aan te tasten, stelde zijn trainer een wekelijks trainingsschema op met vier krachttrainingsdagen – twee voor het bovenlichaam en twee voor het onderlichaam – en halverwege de week één cardiometabole trainingsdag. "Die krachttrainingen waren ontzettend belangrijk. Niet omdat we extra spiermassa wilden opbouwen, maar omdat krachttraining ervoor zorgt dat je de spiermassa die je hebt behoudt en je lichaam aanzet om lichaamsvet als brandstof te gebruiken," zegt Dr. Stump. "Je lichaam is behoorlijk koppig als het gaat om wat het wil behouden. Als je je spieren niet gebruikt, zal je lichaam eerder spierweefsel afbreken dan vet."
De krachttrainingen vonden plaats in de bescheiden fitnessruimte in de kelder van Damons appartementencomplex. Vanwege het beperkte aantal apparaten werden de trainingen bewust eenvoudig gehouden. "Je zou verbaasd zijn hoe beroerd die gym eigenlijk is," vertelde Dr. Stump onlangs aan VOGUE. Elke training bestond uit zes tot acht oefeningen en duurde 45 tot 60 minuten. Op maandag en donderdag trainden ze het bovenlichaam, op dinsdag en vrijdag het onderlichaam. Zo zat er steeds minimaal 72 uur herstel tussen het trainen van dezelfde spiergroepen.
Op de dagen voor het bovenlichaam combineerden ze duw- en trekoefeningen, waarbij borst, rug, schouders, biceps en triceps tijdens iedere sessie aan bod kwamen. Daarnaast wisselden ze horizontale en verticale bewegingen af, zodat de spieren telkens vanuit een andere bewegingsrichting werden belast. "De ene training deden we bijvoorbeeld een vlakke dumbbell bench press en de volgende keer een incline bench press," vertelt Dr. Stump. "Of als we de ene keer een chest-supported row deden, kozen we de volgende training voor pull-ups."
Elke sessie begon met een grote compoundoefening, zoals een bench press of een roeibeweging. Daarna volgden ondersteunende oefeningen, zoals cable flyes of landmine presses, om de kleinere – en laten we eerlijk zijn: meest fotogenieke – spiergroepen extra te isoleren; precies de spieren die uiteindelijk het meest in beeld zouden komen. Per oefening deed Damon drie of vier sets. Bij de hoofdbewegingen lag het aantal herhalingen op acht tot tien, terwijl de ondersteunende oefeningen werden uitgevoerd met twaalf tot vijftien herhalingen. "Het uitgangspunt was vooral een hoog trainingsvolume," zegt Dr. Stump. "Veel sets maken, in plaats van extreem zwaar op maximale kracht trainen."
Ook de trainingen voor het onderlichaam volgden dezelfde opzet. "We hadden een trap bar, dus de trap bar deadlift was onze belangrijkste beenoefening," zegt Dr. Stump. "Daar gingen we ook het zwaarst." Maar doordat basismateriaal voor een beentraining – zoals een squatrek – ontbrak, moesten ze creatief zijn. "We hadden wel een gewone halterstang, maar geen rack," zegt Dr. Stump. "Dus deden we verschillende landmine-squatvarianten en allerlei vormen van hip thrusts."
De cardiometabole trainingsdag was minder strak ingevuld, geeft Dr. Stump toe. Damon is namelijk niet bepaald een liefhebber van cardio. "Hij heeft een hekel aan cardio. Maar goed, wie niet?" In plaats van een vast programma fungeerde die dag als een verzamelmoment voor alle nuttige trainingen die geen krachttraining waren. Sommige weken betekende dat intervallen op de VersaClimber of een HIIT-circuit met medicine ball slams, kettlebell swings en touwtjespringen. Andere weken lag de nadruk juist op mobiliteit of rustige duurcardio. "Stel dat we al een paar zware trainingen achter de rug hadden en iets met een lagere intensiteit nodig hadden," zegt Dr. Stump. "Dan zei ik gewoon: 'Trek het gewichtsvest aan, zet je koptelefoon op en loop 45 minuten bergop op de loopband. Het hoeft niet supersnel. Zorg gewoon dat je lekker gaat zweten en ga daarna naar huis.'"
'De kracht van een opoffering zit in de prijs die iemand ervoor betaalt'
Uiteindelijk maakte het niet uit hoe hard of hoe vaak Damon trainde: of hij die zeven kilo vet kwijtraakte, hing vooral af van zijn voeding. "Ik heb hem vanaf het begin gezegd dat dit in de eerste plaats een kwestie van voeding is," zegt Dr. Stump. "Als je het hebt over vet verliezen, draait het uiteindelijk om je calorie-inname. Dat ga je niet oplossen door simpelweg meer te trainen."
Gelukkig kwam dat voor Damon niet als een verrassing. De acteur weet inmiddels hoe een fysieke transformatie in Hollywood werkt. "Mijn belangrijkste aandachtspunt was ervoor zorgen dat hij voldoende eiwitten binnenkreeg om zijn spiermassa te ondersteunen. Maar eerlijk gezegd had hij niet veel begeleiding nodig op voedingsgebied. Ik denk dat dat komt doordat hij dit al zo vaak heeft gedaan," zegt Dr. Stump. Volgens hem hielp het bovendien enorm dat Damon tijdens de voorbereiding alcohol, gluten en bewerkte suikers liet staan, waardoor hij zijn calorie-inname aanzienlijk kon verlagen.
Volgens Dr. Stump was het uiteindelijk Damons toewijding aan het hele proces – zowel in de sportschool als daarbuiten – die ervoor zorgde dat hij in zo'n korte tijd zo'n indrukwekkend resultaat wist neer te zetten. "Als het om zijn training gaat, is zijn consistentie zonder twijfel het meest indrukwekkend," zegt Dr. Stump. "Hij is echt iemand die dag in, dag uit komt opdagen en gewoon het werk verzet. En ik denk dat je dat uiteindelijk ook het duidelijkst terugziet in hoe hij eruitziet in de film."
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op GQ UK.
